TOKİ’ye olağanüstü yetkiler

Türkiye’de derinleşen ekonomik krizle birlikte inşaat maliyetlerinin katlanması, dar ve orta gelirli vatandaşın ev sahibi olma hayalini neredeyse imkansız hale getirdi. İhalelerdeki tıkanıklıklar ve bürokratik engeller nedeniyle projeler yavaşlayınca, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yeni bir yol haritası belirlemek zorunda kaldı.

Bakanlık, 2027 yılının sonuna kadar geçerli olacak bir dizi radikal kararı hayata geçiriyor. TOKİ projelerinde maliyetleri düşürmek için vergiden vazgeçilirken, arsa krizini çözmek için mülkiyet haklarını yakından ilgilendiren “kamulaştırma” adımı atılıyor.

İşte ev hayali kuran vatandaşı ve mülk sahiplerini bekleyen yeni TOKİ dönemi:

MALİYETLER UÇTU, DAMGA VERGİSİ FORMÜLÜ GELDİ

İnşaat sektöründeki maliyet artışları projeleri durma noktasına getirince hükümet vergi kaleminden feragat etme yoluna gitti. Yapılan düzenlemeyle, TOKİ’nin 2027 yılının sonuna kadar hayata geçireceği tüm sosyal konut projelerinde Damga Vergisi kaldırılıyor.

Sosyal konut yapım işlerinde alınan ihale kararları ve müteahhitlerle imzalanan sözleşmeler vergiden muaf tutulacak. Bu hamleyle büyük ölçekli projelerdeki milyonlarca liralık ek yükün silinmesi ve bu maliyet düşüşünün vatandaşa yansıtılması hedefleniyor. Ancak bu indirimin enflasyon karşısında eriyen alım gücüne ne kadar çare olacağı merak konusu.

‘ACELE KAMULAŞTIRMA’ DÖNEMİ

Düzenlemenin en tartışmalı ve kritik başlıklarından biri ise “arsa” konusunda atılan adım. Bakanlık, sosyal konut bölgesi olarak belirlediği alanlarda yaşanan mülkiyet sorunlarını çözmek için “Acele Kamulaştırma” kartını oynayacak.

Yeni yerleşim alanlarında bulunan kamuya ait veya özel mülkiyetteki taşınmazlar için devir veya acele kamulaştırma kararı alınabilecek. İktidar bu adımı “inşaat sürecini hızlandırmak” olarak savunsa da, özel mülkiyet üzerindeki bu geniş yetki kullanımının nasıl işleyeceği yakından takip edilecek. Amaç, arsa kaynaklı hukuki süreçlerin projeleri geciktirmesini engellemek.

SATIŞLAR DİJİTALE TAŞINIYOR

Vatandaşın TOKİ başvurularında yaşadığı banka önü kuyrukları ve evrak karmaşası için de sistem değişiyor. Artık satış ve sözleşme süreçleri tamamen dijitalleşiyor.

• TOKİ konutları için;
• Başvuru evrakları,
• Sözleşmeler,
• Müzakere tutanakları,

Artık ıslak imza şartı aranmadan, elektronik ortamda ve uzaktan iletişim araçlarıyla düzenlenebilecek. Kimlik doğrulaması dijital yöntemlerle yapılacak. Bu sistemle şehir dışında yaşayanların veya fiziki başvuru yapamayanların sürece dahil edilmesi hedefleniyor.

TOKİ ALACAĞININ PEŞİNE DÜŞECEK: MİRASÇIYA DOĞRUDAN TAKİP

Vefat eden hak sahiplerinin ardından yaşanan bürokratik boşluk da kapatılıyor. TOKİ’ye, vefat eden kişinin mirasçılarından doğrudan mirasçılık belgesi talep etme yetkisi verildi.

Böylece mirasçılık belgesi olmadığı için yıllarca süren davalar ve tahsil edilemeyen kamu alacakları sorunu çözülecek. İdare, konutların hukuki durumunu netleştirip, devir ve borç işlemlerini hızla sonuçlandırabilecek.

YARGIDA TOKİ’YE ‘TEMİNATSIZ’ İŞLEM AYRICALIĞI

Kurumun elini rahatlatmak için yargısal süreçlerde de bir ayrıcalık tanındı. TOKİ, görevleri kapsamında açtığı dava ve icra işlemlerinde teminat yatırma yükümlülüğünden muaf tutulacak. Bu düzenlemeyle kurumun finansal yükü azaltılarak, yargı süreçlerindeki nakit akışının yatırımlara yönlendirilmesi planlanıyor.