NATO Zirvesi öncesi Ukrayna krizi patladı!

7-8 Temmuz’da Ankara’da gerçekleştirilecek NATO Zirvesi öncesi hazırlanan sonuç bildirgesi taslağında ciddi bir kriz yaşandığı iddia edildi.

Alman basınından, Frankfurter Allgemeine Zeitung‘un (FAZ) haberine göre, Brüksel’de salı günü bir araya gelen daimi temsilciler, 2026 yılı için Ukrayna’ya askeri destek, eğitim ve ekipman sağlanmasını içeren yaklaşık 70 milyar euroluk bir yardım paketinde uzlaşmaya vardı. Planın 30 milyar euroluk kısmının Avrupa Birliği ortak bütçesi üzerinden sağlanan kredi mekanizmasıyla karşılanması, kalan 40 milyar euroluk bölümün ise üye ülkelerin gönüllü katkılarıyla finanse edilmesi kararlaştırıldı. Ancak asıl kriz bu noktadan sonra başladı.

GÜNEY AVRUPA ÜLKELERİNDEN REST

Almanya, İsveç, Danimarka, Hollanda ve Baltık ülkeleri, Ukrayna’ya desteğin uzun vadeli ve kalıcı bir mekanizmaya bağlanması gerektiğini savunurken; İtalya, İspanya ve Fransa başta olmak üzere Güney Avrupa ülkeleri bu yaklaşımın yeni ekonomik yükler doğuracağını belirterek sert şekilde karşı çıktı.

Özellikle Estonya tarafından önerilen ve ülkelerin gayri safi yurtiçi hasılalarının yüzde 0,25’i oranında düzenli katkı yapmasını öngören model, Güney Avrupa blokunun direnciyle karşılaştı. Bu ülkeler, zaten Avrupa Birliği bütçesi ve mevcut mekanizmalar üzerinden yeterli sorumluluk üstlendiklerini savunarak yeni yükümlülükleri reddetti.

İtalya’nın uzun vadeli taahhüt planını bloke etmesi üzerine ilgili madde taslak metinde parantez içine alınarak askıya alındı. Bu durum, zirve öncesi müzakereleri daha da çıkmaza sürükledi.

YÜKÜ AVRUPA VE KANADA ÜSTLENİYOR

Diplomatik kaynaklara göre kriz yalnızca Avrupa içinde değil, Atlantik ötesi ilişkilerde de gerginliğe yol açmış durumda. Yeni Amerikan yönetiminin Ukrayna’ya askeri yardımları tamamen durdurma kararı, yükün büyük ölçüde Avrupa ve Kanada’ya kaymasına neden oldu. Bu tablo, müttefikler arasında finansal sorumluluk tartışmasını daha da derinleştirdi.

Alman diplomatların Washington’da ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile yaptığı görüşmelerde, Kanada ve Avrupa’nın Ukrayna’nın askeri maliyetlerinin neredeyse tamamını üstlendiği vurgulandı. Bu yükün sürdürülebilir olması için uzun vadeli garanti mekanizmaları talep edildi.

Tüm tartışmalara rağmen taslak metinde dikkat çeken bir ifade yer aldı: “Ukrayna, transatlantik güvenliğe katkı sağlamaktadır.” Ancak Avrupa kanadının bu ifadeyi daha güçlü ve bağlayıcı bir güvenlik vurgusuna dönüştürme girişimi, yeni Amerikan yönetiminin tutumu nedeniyle kabul görmedi.

ANKARA ZİRVESİ’NDE NETLEŞECEK

Zirveye günler kala Ankara’da yapılacak görüşmelerin, Ukrayna’ya yönelik yardım mekanizmasının geleceğini belirlemesi bekleniyor. Ancak mevcut tablo, NATO içinde ekonomik yük paylaşımı konusunda ciddi bir kırılma yaşandığını ortaya koyuyor.