IBAN kararı yürürlükte! Yeni dönem resmen başladı

Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete’de yayımlanarak resmen hayata geçti. Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen bu düzenleme, IBAN kiralayanlara yönelik cezalardan duruşma sürelerine, hakim eğitimlerinden genetik verilerin saklanmasına kadar 10 temel alanda kapsamlı değişiklikler içeriyor.

IBAN KİRALAYANLARA CEZA İNDİRİMİ VE ETKİN PİŞMANLIK

Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) nitelikli dolandırıcılık suçunu düzenleyen 158. maddesine yeni bir fıkra eklendi. Buna göre; dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarında sadece banka, kredi kartı veya kripto varlık hesabı gibi zorunlu ödeme bilgilerini veya araçlarını haksız menfaat sağlamak amacıyla başkasına kullandıran kişilere verilecek cezalar yarı oranında düşürülecek.

Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce TCK’nin ilgili maddelerinden hüküm giyen ve dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan sanıkların dosyaları, bozma kararı verilerek ilk derece mahkemelerine geri gönderilecek. İnfaz aşamasında olan hükümlüler ise mahkemenin yapacağı ihtardan itibaren 6 ay içerisinde mağdurun zararını tamamen karşılarsa, TCK’nin 168. maddesinde yer alan etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanarak cezalarında yarısına kadar indirim alabilecek. Zarar karşılanana kadar cezanın infazı ertelenemeyecek.

SÖZLEŞMESİZ ÖDEMELERDE YENİ FAİZ HESABI VE TAZMİNATLAR

Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun kapsamında, miktarı sözleşme ile belirlenmeyen faiz ödemelerinin hesaplama yöntemi değiştirildi. Artık hesaplamalarda, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) bir önceki yılın 31 Aralık tarihindeki reeskont oranının yüzde 80’i temel alınacak. Eğer 30 Haziran’daki oran ile bir önceki yıl sonundaki oran arasında 5 puan veya daha fazla bir fark oluşursa, yılın ikinci yarısında 30 Haziran’daki oranın yüzde 80’i geçerli olacak.

Ayrıca Türk Borçlar Kanunu’nda yapılan değişiklikle, çalışma gücü kaybı veya destekten yoksun kalma tazminatlarında; kazancın bilindiği döneme ait tutara olayın gerçekleştiği haksız fiil tarihinden itibaren, kazancın bilinemediği döneme ait tutara ise kararın verildiği tarihten itibaren kanuni faiz uygulanacak.

DURUŞMA SÜRELERİNE 3 AY SINIRI VE HAKİMLERE YENİ EĞİTİM

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen kuralla, duruşmalar arasındaki sürenin 3 ayı geçmemesi karara bağlandı. Hakimler, yalnızca bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe gibi zorunlu hallerde gerekçesini açıkça belirterek bu süreyi uzatabilecek. Bu kural, kanunun yayım tarihinden 3 ay sonra uygulamaya girecek.

Diğer yandan, Hakimler ve Savcılar Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle adli ve idari yargı hakim ve savcı yardımcılarına Anayasa, insan hakları, özel hukuk, ceza ve duruşma yönetimi alanlarında kapsamlı eğitimler verilecek ve bu eğitimler yazılı ile sözlü sınavlarla ölçülecek. Hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvuran hakim ve savcılara ise uyarma cezası verilecek.

HAGB ŞARTLARI YENİDEN BELİRLENDİ

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kuralları da yeniden şekillendirildi. Mahkemeler, sanığa verilen cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis yahut adli para cezası olması durumunda HAGB kararı verebilecek. Bunun için sanığın önceden kasıtlı bir suçtan mahkumiyetinin bulunmaması ve kamunun veya mağdurun zararının eksiksiz giderilmesi şart koşuldu. Kararın ardından sanık 5 yıl boyunca denetime tabi olacak ve bu zaman zarfında HAGB kararı ertelenemeyecek ya da seçenek yaptırımlara çevrilemeyecek.

İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevi sebebiyle işlediği Anayasa’nın 17. maddesi kapsamındaki “kötü muamele” suçları ise HAGB uygulamasının tamamen dışında tutularak bu istisnadan muaf bırakıldı.

GENETİK VERİLERİN İMHASI VE DANIŞTAY’DAKİ SÜRE UZATIMI

Yeni yasayla genetik inceleme sonuçları, kişisel verilerden arındırılarak oluşturulacak özel bir sisteme işlenecek. Beraat, kovuşturmaya veya ceza verilmesine yer olmadığına dair kararların kesinleşmesi durumunda bu veriler derhal silinecek. Diğer durumlarda ise kararın kesinleşmesinden itibaren 20 yıl geçmesinin ardından Cumhuriyet savcısının gözetiminde tutanakla imha edilecek. Haklı bir nedeni olan kişiler, verilerinin daha erken silinmesini hakimden talep etme hakkına sahip olacak.

Son olarak, Danıştay Kanunu uyarınca daire sayısının 10’a düşürülmesi için belirlenen 23 Temmuz 2026 tarihi, 4 yıl uzatılarak 23 Temmuz 2030 olarak güncellendi. Bu geçiş sürecinde boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesi kuralından da 2030 yılına kadar vazgeçildi.