Trump ve Şi zirvesinden sürpriz karar!

Üç günlük devlet ziyareti kapsamında ABD‘ye gelen Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile ABD Başkanı Donald Trump‘ın Washington’daki görüşmesinin ardından iki ülkenin üzerinde uzlaştığı başlıklar netleşmeye başladı. Beyaz Saray, zirvede ticaret ve enerjinin yanı sıra yapay zeka, kritik mineraller ve küresel güvenlik meselelerinin de ele alındığını duyurdu.

Görüşmelerde İran, Rusya ve Kuzey Kore gibi uluslararası güvenlik dosyaları gündeme gelirken Washington ve Pekin arasındaki temasların önümüzdeki dönemde sürdürülmesi konusunda da mutabakata varıldı.

YAPAY ZEKA İÇİN DOĞRUDAN HAT

Zirvenin dikkat çeken başlıklarından biri yapay zeka oldu. ABD ve Çin, yapay zeka bağlantılı olayların ele alınabilmesi için iki ülke arasında doğrudan bir iletişim kanalı oluşturulması konusunda anlaşmaya vardı.

Taraflar ayrıca hızla gelişen yapay zeka teknolojilerinin ortaya çıkardığı riskler ve sunduğu fırsatların değerlendirileceği yeni bir diyalog mekanizması kuracak. Bu kapsamda bir sonraki toplantının Kasım 2026’ya kadar yapılması planlanıyor.

Trump’ın görüşmeler sırasında klasik “yapay zeka” ifadesi yerine “süper zeka” tanımının kullanılmasını gündeme getirmesi de zirvenin dikkat çeken ayrıntıları arasında yer aldı.

30 MİLYAR DOLARLIK TİCARET MASADA

Washington ile Pekin arasındaki ekonomik ilişkilerde de yeni bir çerçeve oluşturuldu.

İki ülke, karşılıklı olarak toplam 30 milyar dolarlık “hassas olmayan mal” ticaretinde daha elverişli tarife uygulamalarına yönelik tavsiyeler üzerinde uzlaştı.

ABD’nin Çin’e yönelik ihracatında tarım ürünleri, balık ve deniz ürünleri, kereste ve ahşap ürünleri, kozmetik ürünleri ile tıbbi cihazlar öne çıkarken Çin’den ABD’ye gönderilen ürünler arasında küçük ev aletleri, oyuncaklar, yılbaşı süsleri ve çocuk oto koltukları bulunuyor.

Tarım ürünlerinin pazara erişiminde yaşanan engellerin giderilmesi amacıyla ayrıca iki ülkenin katılacağı bir çalışma grubu kurulması kararlaştırıldı.

ÇİN’DEN ABD’YE YILLIK 10 MİLYON TON KÖMÜR

Enerji başlığında ise dikkat çekici bir ticaret taahhüdü geldi.

Beyaz Saray, Çin’in 2027 ve 2028 yıllarında ABD’den her yıl en az 10 milyon metrik ton kömür satın alacağını açıkladı. Böylece iki yıllık dönemde Çin’in ABD’den almayı taahhüt ettiği kömür miktarı en az 20 milyon tona ulaşacak.

Trump’ın Şi’den küresel arzın istikrar kazanmasına katkı sağlamak amacıyla rafine petrol ürünleri üretimini artırmasını da istediği bildirildi.

KRİTİK MİNERALLERDE MÜZAKERELER SÜRECEK

Washington ile Pekin arasındaki en önemli ekonomik anlaşmazlık alanlarından biri olan kritik mineraller konusunda ise görüşmelerin devam etmesi kararlaştırıldı.

Beyaz Saray, tarafların nadir toprak elementleri ve diğer kritik minerallerin tedarik zincirlerinde yaşanan kıtlıklara ilişkin ABD’nin endişelerini gidermek için çalışmayı sürdüreceğini bildirdi.

Bu görüşmelerde temel hedefin, kritik minerallerin sevkiyatlarının uygun seviyelere yeniden çıkarılması olduğu belirtildi.

İRAN, RUSYA VE KUZEY KORE DE MASADAYDI

Trump ve Şi’nin görüşmesinde ticaret dosyasının yanı sıra küresel güvenlik meseleleri de kapsamlı biçimde ele alındı.

Beyaz Saray, liderlerin İran, Rusya ve Kuzey Kore dahil olmak üzere çeşitli uluslararası güvenlik başlıklarını değerlendirdiğini açıkladı.

İran konusunda iki ülkenin, Tahran’ın “asla nükleer silah sahibi olamayacağı” konusunda mutabık kaldığı bildirildi.

Uluslararası su yollarında herhangi bir ülke ya da kuruluşun geçiş ücreti dayatmasına izin verilmemesi gerektiği konusunda da iki tarafın aynı görüşü paylaştığı aktarıldı.

Trump ise zirvenin ardından İran meselesinin görüşüldüğünü doğrularken Hürmüz Boğazı’na ilişkin, “Bence harika şeyler yapacağız” ifadelerini kullandı.

TRUMP’TAN ABD-RUSYA-ÇİN İÇİN ÜÇLÜ MASA ÖNERİSİ

Zirvenin stratejik açıdan en dikkat çekici başlıklarından biri nükleer ve stratejik silahların kontrolü oldu.

Trump, ABD, Rusya ve Çin’in stratejik silahların sınırlandırılması konusunda üçlü bir müzakere masası oluşturmasını önerdi.

İki lider ayrıca ABD ile Çin’in İkinci Dünya Savaşı sırasında müttefik olduğunu ve savaşın kazanılması için “omuz omuza mücadele ettiğini” hatırlattı.

TRUMP VE Şİ YENİDEN BULUŞACAK

Washington’daki görüşme, Trump ile Şi arasındaki temasların sonuncusu olmayacak.

İki liderin Kasım ayında Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenecek APEC Zirvesi’nde yeniden bir araya gelmesi bekleniyor. Trump ve Şi’nin Aralık ayında Miami’de yapılacak G20 toplantısında da tekrar görüşmesi öngörülüyor.

Böylece Washington-Pekin hattındaki temasların yalnızca ticaret ve ekonomiyle sınırlı kalmayıp yapay zeka, enerji, kritik mineraller ve küresel güvenlik başlıklarında da önümüzdeki aylarda devam etmesi planlanıyor.