Deprem bölgesinde sorunlar dağ gibi

SilivriKapalı Cezaevi’nde tutuklu bulunan Türkiye İşçi Partisi (TİP) Hatay Milletvekili Can Atalay, Hatay’daki deprem sonrası sürece ilişkin “Hatay Deprem Raporu 2026: Bir Afet, Bir Yönetim Krizi” başlıklı 112 sayfalık rapor hazırladı. Atalay, hazırladığı raporda barınmadan sağlığa, eğitimden yeniden inşa süreçlerine kadar çok sayıda alanda yapısal sorunlara dikkati çekti. Raporda öne çıkanlar şöyle oldu:

VERİ SİSTEMİ: Barınma sorunu 3 yılda çözülemedi. Konteyner kentler geçici olmaktan çıkarak kalıcı hale geldi. Teslim edildiği açıklanan konut sayısı ile fiilen yerleştirilen konutlar arasında farklar var. “Tek elden, şeffaf ve güncel bir veri sistemi” kurulması gerekiyor.

İHALE SÜREÇLERİ: Deprem sonrası inşa sürecinde pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ihalelerin şeffaflık ve rekabet açısından sorunlar doğurdu. Kamu gücünün adaletli kullanılmadığına dair büyüyen toplumsal şüphe bulunuyor.

SAĞLIK VE ÇEVRE: Enkaz kaldırma ve moloz taşıma çalışmalarında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) standartlarına uyulmalı, branda ve sulama zorunluluğu getirilmeli. Hava kirliliği verileri günlük olarak açıklanmalı. PM2.5 izleme istasyonlarının sayısı artırılmalı, ücretsiz maske ve solunum yolu aşı kampanyaları başlatılmalı. Barınma alanlarında hijyen, temiz su ve havalandırma standartları yükseltilmeli.

DAVA SÜREÇLERİ: Yıkılan 10 apartmanın yargılama hızı çok yavaş ilerliyor. Tutuklu yargılanan müteahhit sayısı çok az. Valilerin, soruşturma izni vermemesi adalet inancını sarsıyor. Yargılamalar, birkaç müteahhidin cezalandırılmasıyla sonuçlanamaz.

Deprem paraları muamma

CanAtalay’ın raporunda eğitim, göç, geri dönüş ve hayvan hakları, iş kazaları, denetim ile deprem paraları konularına da değinildi:

EĞİTİM: Dayanıklı kalıcı okul binaları bir an önce inşa edilmeli. Konteyner yapılar tamamen tasfiye edilmeli. Eğitime özel bütçe ayrılmalı. Öğretmenlere barınma desteği sağlanması. Her okulda psikososyal destek birimleri kurulması.

GÖÇ: Göç ve geri dönüş süreci için kurumlar arasında ortak bir veri tabanı oluşturulmalı. Haneler için onarım hibesi ve kredi artmalı.

İŞ KAZALARI: Şeffaf ve bağımsız kaza soruşturmaları yapılmalı, taşeronların hak kayıplarına karşı yasal düzenlemeler güçlendirilmeli.

TOPLANAN PARA: “Türkiye Tek Yürek Kampanyası”nda vaat edilip yatırılmayan tutarlar, bağışların harcama kalemleri ve uluslararası yardımların kullanımı şeffafça açıklanmalı.

HAYVANLAR: Düzenli beslenme, kısırlaştırma, aşılama noktaları kurulmalı.