Dev zam yolda! Telefondan bilgisayara…

Yapay zeka veri merkezlerine yönelik yatırımların hız kazanmasıyla birlikte sunucularda kullanılan dinamik rastgele erişimli belleklere (DRAM) ve yüksek bant genişlikli belleklere (HBM) olan talep patlama yaptı. Bu durum küresel bellek piyasasındaki arz dengesini altüst ederken, teknoloji şirketlerinin üretim maliyetlerini de tırmandırdı.

DDR4 BELLEK FİYATLARINDA REKOR ARTIŞ

Sektörün en yaygın kullanılan bileşenleri arasında yer alan 8 gigabit kapasiteli DDR4 belleklerin spot piyasa fiyatı, Aralık 2023 döneminde 1,62 dolar seviyesindeyken, 2024 yılını yüzde 15 düşüşle 1,37 dolardan tamamlamıştı. Ancak 2025 yılında fiyatlar yüzde 1568 oranında devasa bir sıçrama yaparak 22,85 dolara ulaştı ve yaklaşık 17 katına çıkarak tüm zamanların en güçlü yıllık artışını kaydetti. Yükseliş trendini altıncı çeyreğe taşıyan DDR4 belleklerin fiyatı, 2026 yılının ilk altı ayında da yüzde 38 oranında artarak 31,59 dolara yükseldi.

ARZ FAZLASINDAN TEDARİK KRİZİNE GEÇİŞ

Kişisel bilgisayar ve akıllı telefonlarda kullanılan geleneksel belleklere yönelik talep 2024’ün sonlarında zayıf seyretmiş, yüksek stoklar ve arz fazlası fiyatları baskılamıştı. Çinli üreticilerin eski nesil belleklerde kapasite artırması da rekabeti kızıştırmıştı. Buna karşın 2025’te ABD’nin tarife politikalarına ilişkin belirsizliklerin tırmanması tabloyu değiştirdi. Yeni tarifeler yürürlüğe girmeden önce stoklarını artırmak isteyen müşterilerin siparişlerini öne çekmesi talebi güçlendirirken, olası arz sıkıntısı endişeleri stoklama eğilimini hızlandırdı. Böylece bellek piyasasındaki denge kısa sürede arz fazlasından tedarik sıkışıklığına dönüştü.

YAPAY ZEKA TALEBİ TÜKETİCİ ELEKTRONİĞİNİ VURDU

Piyasadaki sıkışıklığı kalıcı hale getiren temel gelişme, yapay zeka yatırımlarının yalnızca HBM talebini değil, geleneksel sunucu belleklerine duyulan ihtiyacı da artırması oldu. Başlangıçta yapay zeka hızlandırıcılarında kullanılan HBM ürünlerine yoğunlaşan talep, veri merkezi yatırımlarının büyümesiyle yüksek kapasiteli sunucu DRAM’lerine ve kurumsal veri depolama ürünlerine yayıldı. Sunucu belleğindeki bu genişleme, üretim kapasitesinin yüksek getirili ürünlere kaydırılmasını hızlandırarak tüketici elektroniğinde kullanılan belleklerin arzını daralttı. Böylece veri merkezlerinde başlayan talep dalgası ortak tedarik zinciri üzerinden akıllı telefon, kişisel bilgisayar ve oyun konsolu üreticilerine sıçradı.

TEKNOLOJİ DEVLERİNDEN FİYAT ARTIŞI AÇIKLAMALARI

Dünyanın önde gelen bellek üreticilerinden biri olan Samsung Electronics, yükselen DRAM fiyatlarından avantaj sağlasa da akıllı telefon üretiminde aynı girdileri kullanması nedeniyle maliyet baskısıyla karşı karşıya kaldı. Samsung Üst Yöneticisi TM Roh, yılın başında bellek çipi arzındaki sıkışıklığı “benzeri görülmemiş” olarak nitelendirirken, yükselen maliyetlerin ürün fiyatlarına yansımasının kaçınılmaz olacağını belirtmişti.

Yüksek fiyatlama gücüne sahip Apple da artan bellek maliyetlerinden etkilendi. Apple Üst Yöneticisi Tim Cook, haziran ayında bellek ve depolama çiplerindeki maliyet artışının şirket açısından sürdürülemez boyuta ulaştığını ve bazı ürünlerde fiyat artışına gidilmesi gerektiğini duyurmuştu. Dünyanın en büyük kişisel bilgisayar üreticilerinden Lenovo da artan DRAM ve depolama belleği maliyetlerine karşı fiyatlarını artıran şirketler arasında yer aldı. Lenovo Üst Yöneticisi Yang Yuanqing, tedarikçilere erişimin kendileri için avantaj sağladığını ifade etmişti.

Düşük fiyat segmentinde güçlü konumda bulunan Xiaomi’de ise maliyet baskısı daha belirgin hissedildi; Xiaomi Başkanı Lu Weibing, 2026 yılında baskının ağırlaşacağını ve yalnızca fiyat artışının maliyetleri tamamen karşılamaya yetmeyebileceğini kaydetti. HP, Sony ve Raspberry Pi gibi üreticiler de benzer gerekçelerle fiyat ve tedarik politikalarında değişikliğe gitti.

ASYA PİYASALARI ANALİSTİNDEN DEĞERLENDİRME

Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, bellek fiyatlarındaki aşırı artışların günümüzde yapay zeka ve elektronik sanayinin en büyük sorunu haline geldiğini belirtti.

Veri merkezi yatırımları için planlanan harcamaların her çeyrek arttığını aktaran Kaymaz, bileşen maliyetlerindeki yükselişin yatırım harcamalarını tetikleyen temel unsurlar arasında yer aldığını söyledi.

Kaymaz, yüksek bellek fiyatlarının etkisiyle akıllı telefon pazarının bu yıl daraldığını, eriyen kar marjları nedeniyle üreticilerin üretimi yavaşlattığını ya da ürün karmasını değiştirdiğini vurguladı. Oppo ve Xiaomi gibi Çinli üreticilerin sevkiyatlarının düştüğünü belirten Kaymaz, Samsung’un kendi çiplerini üretebilmesi ve yüksek ortalama satış fiyatı sayesinde bu daralan pazarda sınırlı da olsa pazar payını artırdığını sözlerine ekledi.