Emeklilere bir de ATM zorunluluğu!

Türkiye’de giderek derinleşen ekonomik kriz nedeniyle Türk Lirası büyük değer kaybetti. İktidar ve ekonomi yönetimi yeni banknot basmaya yanaşmazken, bankacılık sektörü de kendi önlemlerini alıyor. ATM’den para çekme limitinden, işlemleri daha hızlandırmak için gişe yerine mobil ya da ATM üzerinden işlem yapmaya kadar bir çok yenilik her geçen gün devreye alınıyor.

EK İŞLEM MASRAFI

Bankacılık sektöründe maliyetleri düşürmek amacıyla uygulamaya konulan yeni operasyonel kararlar, maaşlarını çekmek veya temel işlemlerini gerçekleştirmek isteyen emekliler, dul ve yetimler için ciddi bir mağduriyet kaynağı haline geldi.

Bankaların 20 bin liranın altındaki nakit çekim, yatırma ve fatura ödeme gibi işlemleri şube vezneleri yerine doğrudan ATM’lerden yapma zorunluluğu getirmesi, özellikle ileri yaştaki ve dijital okuryazarlığı düşük olan vatandaşları zor durumda bıraktı. Şubeden işlem yapmakta ısrar edenlerden ek işlem masrafı talep edilirken, ATM’lere yönlendirilen yaşlı vatandaşlar dolandırıcılık riskleriyle karşı karşıya kalıyor.

ONAYLARSAN EK MASRAF, ONAYLAMAZSAN MAKİNE DAYATMASI

Sözcü’den Erdoğan Süzer‘e konuşan emeklileri aktardığı bilgilere göre, banka şubelerine giderek sıra numarası almak isteyenler, dijital ekranlar üzerinde doğrudan bir uyarı metniyle karşılaşıyor.

Sistem, 20 bin liranın altındaki nakit işlemlerden şube personeli aracılığıyla yapılması halinde belirli bir oranda “hizmet ve işlem masrafı” kesileceğine dair onay istiyor. Bu masrafı ödemek istemeyen veya düşük aylıklarından kesinti yapılmasını onaylamayan vatandaşlar, zorunlu olarak şube dışındaki ATM cihazlarına yönlendiriliyor.

Özellikle eşinden kalan dul ve yetim aylığıyla geçinen, okuma yazması ya da teknolojik cihaz kullanımı sınırlı olan vatandaşlar, bu uygulamalar nedeniyle düşük bütçeli maaşlarının bir kısmını bankalara işlem ücreti olarak bırakmak zorunda kaldıklarını ifade ediyor. Aynı kısıtlama ve masraf uygulaması kredi kartı borcu ödemelerinde de geçerli kılınıyor.

FİZİKSEL YETERSİZLİK VE GÜVENLİK RİSKLERİ ÖN PLANDA

ATM’lerin önünde uzun kuyruklar oluşturmak zorunda kalan yaşlı vatandaşlar, cihazları kullanırken yaşadıkları fiziksel ve teknik problemleri dile getiriyor. Birçok emeklinin yaşa bağlı görme kayıpları nedeniyle ekranı seçemediği, şifre tuşlamakta zorlandığı veya cihazdan çıkan parayı fiziki olarak saymakta güçlük çektiği belirtiliyor.

Şube içerisindeki personelin ATM önündeki işlemlere müdahale etmediğini ve yardımcı olmadığını kaydeden vatandaşlar, dışarıdaki üçüncü şahıslardan yardım istemek zorunda kaldıklarında ise şifre çalınması, kart sıkışması ve hesap boşaltılması gibi siber/fiziki dolandırıcılık vakalarıyla baş başa kaldıklarını vurguluyor. Eski dönemlerde şubelerde çok daha fazla personelle verilen hizmetin, masraf kısma politikaları doğrultusunda azaltılarak işin tamamen makinelere devredilmesi, periyodik bakım dönemlerinde de kuyrukların uzamasına yol açıyor.

BAZI GRUPLARA ÖZEL YASAL İSTİSNA VE ÖZEL ŞUBE TALEBİ

Finans ve tüketici hukuku uzmanları, bankacılık hizmetlerinde dijitalleşmenin ve otomasyon sistemlerine geçişin küresel bir trend olduğunu kabul etmekle birlikte, Türkiye’deki demografik yapıya dikkat çekiyor. Yaşlı, engelli, görme bozukluğu olan veya okuma yazma bilmeyen dezavantajlı vatandaş grupları için yasal bir istisna ve özel şube düzenlemesi yapılması gerektiği savunuluyor.

Özellikle kıt kanaat geçinen emekli maaşı sahiplerinin, en temel anayasal ve yasal hakları olan paraya ulaşma hakkı için bankalara ek ücret ödemeye zorlanmasının sosyal devlet ilkeleriyle ve tüketici haklarıyla bağdaşmadığı ifade edilerek, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun (BDDK) bu konuda taban sınır muafiyetleri getirmesi talep ediliyor.