2027 yılı emekli maaş artışları hakkında çeşitli beklentiler devam ederken, seyyanen zam ve refah payı kavramları da dikkat çekiyor. Bu iki kavram arasındaki fark, maaşlara yapılacak artışın nasıl hesaplandığı ile ilgilidir. Ekonomist Dr. Selçuk Gülten, seyyanen zam ve refah payının anlamını örneklerle açıkladı.
SEYYANEN ZAM NEDİR? EMEKLİ MAAŞLARINA NASIL YANSIR?
Seyyanen zam, emeklilerin mevcut maaşlarına eşit tutarda yapılan artıştır. Bu sistemde, emeklinin maaşının yüksekliği ya da düşüklüğü zam miktarını etkilemez; her emekliye eşit bir artış sağlanır. Dr. Selçuk Gülten’in verdiği örneğe göre, eğer emeklilere 5 bin lira seyyanen zam yapılırsa, 25 bin lira alan emekli ile 50 bin lira alan emekli aynı miktarda zam alacak. Bu durumda maaş artışları şu şekilde gerçekleşecektir:
Gülten, seyyanen zammın oran yerine sabit bir tutar üzerinden yapıldığını belirterek, bu sistemin düşük maaş alan emeklilere oransal olarak daha fazla fayda sağladığını ifade etti.
REFAH PAYI NEDİR? EMEKLİ MAAŞLARI NASIL ARTAR?
Refah payı, emeklilere enflasyon oranının üzerinde yapılan ek zam olarak tanımlanabilir. Bu yöntemle, öncelikle emeklilerin enflasyondan kaynaklı kayıplarını telafi edecek bir artış hesaplanır, ardından bu artışa ek bir zam eklenir. Örneğin, enflasyon oranı yüzde 10 olduğunda emeklilere sadece yüzde 10 zam verilmesi, kayıpların telafi edilmesi anlamına gelir. Ancak, yüzde 5’lik bir refah payı eklenirse, toplam zam oranı yüzde 15’e ulaşacaktır.
Gülten: “Refah Payı Büyüme Oranını Altında Kalmamalı”
Gülten, refah payının artmasıyla emeklilerin alacağı zam oranının da yükseleceğini belirtti. Refah payının belirlenmesinde ülkenin ekonomik büyüme performansının dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Gülten, Türkiye’nin büyüme oranının yüzde 4-5 seviyelerinde olduğunu, bu nedenle refah payının bu oranın altında olmaması gerektiğini ifade etti.
SEYYANEN ZAM İLE REFAH PAYI ARASINDAKİ FARK NE?
İki zam türü arasındaki en belirgin fark, maaşlara yansıma şeklidir.