TÜİK açıkladı: Bütçeden Ar-Ge’ye devasa kaynak

Merkezi yönetim bütçesinden araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) faaliyetleri için 2025 yılında gerçekleştirilen toplam harcama 253 milyar 544 milyon TL seviyesinde kayıtlara geçti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından merkezi yönetim bütçesi istatistikleri baz alınarak hazırlanan verilere göre, söz konusu harcama tutarı genel merkezi yönetim bütçesinin yüzde 1,58’lik kısmını oluşturdu. Toplam Ar-Ge harcamalarının 63 trilyon 20 milyar 906 milyon TL büyüklüğündeki Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payı ise yüzde 0,40 olarak hesaplandı.

2026 yılı bütçe başlangıç ödenekleri dikkate alındığında ise Ar-Ge çalışmaları için tahsis edilen toplam kaynak miktarının 308 milyar 568 milyon TL seviyesine çıkarıldığı görüldü.

EN BÜYÜK PAY YİNE ÜNİVERSİTELERE AYRILDI

Ar-Ge için ayrılan finansal kaynaklar sosyo-ekonomik hedefler doğrultusunda ayrıştırıldığında, 2025 senesinde en yüksek pay yüzde 64,9 ile genel bilgi gelişimini sağlamak üzere üniversitelere aktarıldı.

Üniversitelerin ardından gelen alanlar sıralamasında; endüstriyel üretim ve teknoloji yüzde 11,5 ile ikinci sırada yer alırken, bunu yüzde 5,0 ile diğer kaynaklardan finanse edilen genel bilgi gelişimi, yüzde 4,4 ile tarım ve yüzde 4,4 ile eğitim sektörleri izledi.

2026 yılı bütçe ödeneklerinin dağılımında da benzer bir tablo meydana geldi. En büyük pay yüzde 69,5 oranıyla yine üniversitelerdeki genel bilgi gelişimi süreçlerine tahsis edilirken, endüstriyel üretim ve teknoloji alanına ayrılan pay yüzde 8,9’a geriledi.

Bu alanları sırasıyla yüzde 5,5 ile diğer kaynaklardan finanse edilen genel bilgi gelişimi, yüzde 4,7 ile tarım ve yüzde 4,0 ile savunma sanayi takip etti.

ULUSLARARASI AR-GE PROGRAMLARINA 1,95 MİLYAR TL

Merkezi yönetim bütçesinden uluslararası nitelikteki Ar-Ge programlarına 2025 yılı içerisinde toplam 1 milyar 824 milyon TL tutarında kaynak sağlandı.

Bu harcama kalemi içerisinde Avrupa geneline yayılan Ar-Ge programları 987 milyon TL ile ilk sırayı aldı. İkili veya çok taraflı kamusal Ar-Ge programlarına ayrılan fon tutarı 435 milyon TL, uluslararası düzeyde Ar-Ge faaliyeti yürüten kurumlara aktarılan kamu fonları ise 402 milyon TL seviyesinde gerçekleşti.

2026 yılı bütçesinin başlangıç ödenekleri verilerine göre uluslararası Ar-Ge programlarına ayrılan toplam kaynak 1 milyar 950 milyon TL seviyesine tırmandı. Bu meblağın 1 milyar TL’lik bölümü Avrupa çapındaki Ar-Ge projelerine ayrılırken, 489 milyon TL’si uluslararası Ar-Ge kuruluşlarına, 460 milyon TL’si ise ikili veya çok taraflı uluslararası Ar-Ge programlarına tahsis edildi.