700 Yıllık Miras, Çeşme Kültürümüz…

Evliya Çelebi, Seyahatname‘sinde Bursa’yı “Velhasıl Bursa sudan ibarettir” sözüyle betimlemiştir.

Evet, Evliya Çelebi 17. yüzyılın en önemli Osmanlı seyyahı ve nesir yazarıdır. Demek ki o yıllarda Bursa, her köşe başında ‘’şarıl şarıl su akar” cümlesini doğrulayacak yoğunlukta çeşmelere sahipti.

Su şehri Bursa, iki yüz kadar çeşmesi ile Osmanlı tarihinde su, çeşme ve hamam/kaplıca kültürünün en yoğun olduğu şehirler arasında ilk sıralardadır.

Maalesef ya şimdi…!

Kesinlikle sorgulanması gerekli en önemli olguların başında gelmektedir.

***

Nilüfer Kent Konseyi Kent Kültürü Çalışma Grubu olarak ‘’700 Yıllık Miras Çeşme Kültürümüz’’ konulu 46 adet fotoğraf, 2 Nisan 2026 tarihine kadar Konak Kültürevi’nde sergilenmektedir.

Nilüfer Kent Konseyi Kent Kültürü Çalışma Grubu Başkanı Kenan Yetişen’in daveti üzerine gittiğimde, bazı çeşmeler hayalimizde olsa bile hepsini bir arada görmekten mutlu oldum.

Kenan Yetişen dost nezdinde emekleri geçen, Nilüfer Kent Konseyi Kent Kültürü Çalışma Grubu üyelerine, emekleri ve ‘farkındalık’ yaratıkları için teşekkürler.

***

Nilüfer Kent Konseyi Kent Kültürü Çalışma Grubu Başkanı Kenan Yetişen’in sergi hakkındaki görüşleri;

‘’Bu yıl Bursa’nın bizim olalı 700. yılı kutlanıyor. Nilüfer Kent Konseyi Kent Kültürü Çalışma Grubu olarak 700 yılda oluşan “Çeşme Kültürümüz” ile ilgili farkındalık yaratmak için “Tematik Fotoğraf Sergisi” açmaya karar verdik.

Çeşme örneklerinin eski fotoğrafları güncel halleriyle birlikte sergileniyor.

Osmanlı kenti aldıktan sonra suyu kontrol altına almış, sunumunu da zamanla sanata dönüştürmüştür. Bu sanat anlayışı gelişerek günümüzde de devam etmektedir.

Salonda bulunan 46 fotoğraf ile çeşme kültürümüzün 700 yıllık süreç içerisinde ne şekilde gelişerek günümüze kadar geldiğini görmekteyiz.

Kentimizdeki suyun sunum şekillerini diğer yörelerden ayıran üç özellik bulunmaktadır;

– Ağaçlı çeşmeler. (Çınar, Meşe, Zeytin)

– Cami ve han içlerinde şadırvanlar.

– Sokak köşelerinde, bina girişlerinde rozet şeklinde yapılmış çeşmeler.’’

*****

Bursa’nın fethinin 700. Yılı kutlama etkinliklerinde bu tür sanatsal faaliyetlerin bizlere sunulması, günümüzde acil bir sorun hale gelen doğa ve çevre felaketlerinin önüne geçilebilmesi açısından çok önemli olmalı.

Geçmişten günümüze aktarılan bu çeşme kültürü, maalesef plansız ve ranta dayalı şehirleşme sayesinde yok olmuştur.

Eskiden, su ihtiyaçlarımızı mahallemizin ortasında ’’şırıl şırıl akan’’ çeşmelerden tertemiz suyu, bedel ödemeden ‘’kana kana’’ içerdik.

Ya şimdi..!  

Bizler maalesef, küresel emperyalizmin her alanda dayattığı üzere, suyu da pet şişelerden bir bedel karşılığında içmemizi olağanlaştırdı.

Hem sularımız kirlendi hem de plastik şişeler içinde bizlere ‘’su’’ rant aracı olarak, renkli şişelerde sunuldu.

Sonuçta, ‘’çeşme kültürü’’ tarihi özellikleriyle yok ettirildi.

***

Yüzyıllar öncesinden günümüze kadar korunabilen çeşme kültürümüzü, tarihi örnekleri bu sergide bizlere ne de güzel sunulmuş.

Bu bir başlangıç olmalı, 700 yıllık mirastan bize kalan tarihsel kimliklerin korunması ve bizlere sunulması açısından Belediyelerimiz nezdindeki, Kent Konseyi Kent Kültürü Çalışma Gruplarına daha çok iş düşmektedir.

***

Evliya Çelebi’nin dediği üzere,

“Velhasıl Bursa sudan ibarettir’’ sözü, bizlere miras kalıp, suyumuza ve doğaya keşke sahip çıkabilseydik.

Ne yazık ki başaramadık…!

Sağlık, sevgi ve hoşgörü ile kalınız…